تمساح پوزه کوتاه
تمساح پوزه کوتاه یا "گاندو" یکی از گونه های منحصر بفرد خانواده ی تمساح ها به شمار می رود و یکی از زیستگاه های مهم آن در ایران، در استان پهناور سیستان و بلوچستان است.
این تمساحها آنچنان به آرامی، بیحرکت و با ظرافت منحصر به فرد روی آب شنا میکنند که گاهی بیننده فکر میکند، مردهاند، درحالی که این حالت یکی از ویژگیهای مهم حیوان برای یافتن شکار و طعمه است.
این موجودات عجب زیبا و دیدنیاند، برعکس دیگر گونههای همجنس خشن و ترسناک خود، بسیار آرام هستند و کمتر گزارش شده که به انسان و محیط اجتماع حمله کنند.
بومیان محل تمساحهای پوزه کوتاه را مقدس میشمارند و به همین سبب خوشبختانه هیچ گاه حیات زیست این حیوان را در معرض نابودی قرار ندادهاند.
این مردمان حتی در سالهای خشکی آبراهها و حوضچههای زیستگاه گاندو برای جلوگیری از انقراض آنها، این جانوران را به برکههای پر آب انتقال دادهاند.
مردمان بومی محل میگویند که حدود20 تا30 تمساح پوزه کوتاه در آبراهها و حوضچههای این منطقه زیست میکنند.
گاهی اوقات هم دیده شده حرکت تمساح از یک برکه به برکهای دیگر در مسیر سکونت انسانها موجب وحشت اهالی شده اما این جابه جایی به علت تغییر شرایط محیط زیست، کاهش آب برکه و موادغذایی طبیعی صورت میگیرد و خطری را متوجه کسی نمیکند.
گاندو این تنها نوع تمساح ایرانی در واقع خزندهای است آرام و هیچ زمان در خشکی حالت تهاجمی به خود نمیگیرد.
تمساح پوزهکوتاه خزنده منزوی و زیرک، شناگر بسیار ماهر برکههای شهرستان سرباز و چابهار استان سیستان و بلوچستان است که حداکثر وزن او به حدود70 کیلوگرم میرسد.
پوزه تا گردن جانور 60 سانتیمتر طول دارد، گاندو خزندهای خجالتی اما صیادی ماهر و خشن است که در فارسی "کروکودیل شادابی" نامیده میشود.
این تمساح، بزرگترین خزنده ایران و بازمانده خزندگان حدود 265 میلیون سال پیش در زمان حیات دایناسورها است، در طول این مدت با توجه به قدرت سازگاری منحصربفرد، تغییرات اندکی یافته است.
گاندو با پوزهای پهن، 34 دندان در فک بالایی و پایینی و در قسمت پشت سر در ناحیه گردن دو جفت صفحه شاخی بزرگ دارد.
این گونه، دارای پاهای کوتاه با پنج انگشت منتهی به ناخنهای بلند در پاهای جلویی و چهار انگشت منتهی به ناخنهای کوتاهتر در پاهای عقبی و پرده کامل در بین انگشتان انتهایی است.
بیشترین طول این جانور با دمی بسیار قوی که نیمی از طول بدنش را تشکیل میدهد، به چهار تا پنج متر میرسد.
زیست بصورت تنها ویژگی مهم این حیوان است، او در طول عمر خود به جز هنگام جفتگیری و بحرانهای طبیعی به صورت انفرادی و منزوی زندگی میکند، گاندو، حس قلمرویی خاصی دارد و تا حد توان از محدوده خود دفاع میکند.
